Yanıklar

Yanıklar

Yanıklar Nelerdir?

Yanık, herhangi bir ısıya maruz kalınması sonucu oluşan doku bozulması olarak tanımlanmaktadır. Yanıklar, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak katı maddelerle temas, asit/alkali gibi kimyasal maddelerle temas, elektrik akımı etkisi ya da radyasyon nedeni ile de oluşabilmektedir.

Yanıklar Kaç Farklı Şekilde Oluşur?

Yanıklar oluşma şekline göre ikiye ayrılmaktadır; fiziksel yanıklar ve kimyasal yanıklar. Fiziksel yanıklar, ısı, elektrik, ışın, sürtünme ve donma gibi faktörlerden meydana gelirken, kimyasal yanıklar asit alkali madde ile temas sonucu meydana gelmektedir.

Yanığın Derecesi Nasıl Anlaşılır?

Birinci derece yanıklarda deride kızarıklık, ağrı ve yanık çevresinde ödem görülür. Yaklaşık 48 saatte iyileşmektedir. İkinci derece yanıklarda deride içi su dolu kabarcıklar oluşmaktadır. Ağrılı olan bu tür yanıklar, derinin kendini yenilemesi ile kendi kendine iyileşmektedir. Üçüncü derece yanıklarda ise derinin tüm tabakaları etkilenmektedir. Özellikle kaslar, sinirler ve damarlar üzerinde etkisi görülen bu yanık türünde, beyaz ve kara yaradan siyah renge kadar aşamalar bulunmaktadır. Sinirler zarar gördüğü için ağrı oluşmamaktadır.

Yanıklarda İlk Yardım Nasıl Yapılmalıdır?

Yanıklarda ilk yardım, yanığın türüne göre farklılık göstermektedir. Fiziksel ve kimyasal yanıklar, farklı şekilde müdahale gerektirmektedir.

Isı ile Oluşan Yanıklarda İlk Yardım Nasıl Yapılmalıdır?

  • Öncelikle kişi hala yanıyorsa paniğe engel olunmalı, yaralının üzeri battaniye ya da bir örtü ile kapatılarak yuvarlanması sağlanmalıdır.
  • Yaşam belirtileri değerlendirilmelidir.
  • Yaralının düzgün şekilde nefes alabildiği kontrol edilmelidir.
  • Yanmış alandaki giysiler hassas şekilde çıkarılmalıdır.
  • Yanık bölge en az 20 dakika çeşme suyu altında tutulmalı ancak yanık yüzeyi büyükse ısı kaybı çok olacağından bu yöntem önerilmemektedir.
  • Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi eşyalar çıkarılmalıdır.
  • Takılan yerler varsa kesilmelidir.
  • Hijyen ve temizliğe dikkat edilmelidir.
  • Su toplamış yerler patlatılmamalıdır.
  • Yanık üzerine ilaç ya da yanık merhemi gibi maddeler de sürülmemelidir, yalnızca yanık temiz bir bezle örtülmelidir.
  • Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır.
  • Kişi battaniye ile örtülmelidir.
  • Kişinin kusması yoksa ve bilinci açıksa ağızdan sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı)verilerek sıvı kaybı önlenmelidir
  • 112 aranarak tıbbi yardım istenmelidir

Elektrik Yanıklarında İlk Yardım Nasıl Yapılmalıdır?

  • Öncelikle soğukkanlı ve sakin olunmalıdır
  • Kişiye müdahale etmeden önce elektrik akımı kesilmelidir, akımı kesme imkânı yoksa tahta çubuk ya da ip gibi bir cisimle kişinin elektrik teması kesilmelidir.
  • Kişinin yaşam belirtileri değerlendirilmelidir.
  • Kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir.
  • Kişi hareket ettirilmemelidir.
  • Hasar gören bölgenin üzeri temiz bir bezle örtülmelidir.
  • 112 aranarak tıbbi yardım istenmelidir.

Kimyasal Yanıklar Durumunda İlk Yardım Nasıl Yapılmalıdır?

  • Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle teması kesilmelidir.
  • Bölge en az 15–20 dakika bol suyla yumuşak bir şekilde yıkanmalıdır.
  • Giysiler yavaşça çıkarılmalıdır.
  • Kişinin üstü örtülmelidir.
  • 112 aranarak tıbbi yardım istenmelidir.

Referans:

  1. C Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Halk Sağlığına Yönelik Bilgiler. Yanıkta İlk Yardım. https://sagligim.gov.tr/yanik-donma-sicakcarpmasi/yanikta-ilk-yardim.html(Erişim Tarihi: 04.04.2020)

Benzer İçerikler