Obezite Nedir

Obezite Nedir?

Obezite nedir, neden oluşur?

Obezite, vücuttaki yağ kitlesinin, yağsız kitleye oranının artması ile seyreden kronik bir hastalıktır. Vücuda besinler ile alınan enerjinin, harcanan enerjiden fazla olmasından kaynaklanır. Günlük alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olması durumunda, harcanamayan enerji vücutta yağ olarak depolanmakta ve obezite oluşumuna neden olmaktadır.

Zararları nelerdir, nelere yol açabilir?

Obezite, günümüzde önlenebilir ölümlerin en önemli ikinci sebebidir (birinci sebep sigara).

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) obeziteyi en riskli 10 hastalıktan biri olarak kabul etmektedir.

  • Hayat kalitesi ve süresini olumsuz etkiler.
  • Günlük aktivitelerle ilgili zorluklar ve ciddi sağlık durumları da dahil olmak üzere pek çok soruna neden olur.
  • Nefes almakta güçlük, terleme artışı, horlama, fiziksel aktivitelerde zorlanma, eklem ve sırt ağrıları günlük yaşamı etkileyen sıkıntılardır.
  • Kişinin öz güvenini etkiler, kişinin toplumdan uzaklaşmasına sebep olur ve beraberinde psikolojik problemler de ortaya çıkabilir.
  • Kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, diyabet, bazı kanser türleri, solunum sistemi hastalıkları, kas-iskelet sistemi hastalıkları gibi pek çok sağlık probleminin oluşmasına zemin hazırlar.
  • Obezitenin kanserle yakın ilgisi vardır.

Ülkemizde ve dünyada obezite sıklığı nedir?

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2016 verilerine göre; dünyada 18 yaş üstü 1,9 milyar kişi aşırı kilolu, 650 milyon kişi de obezdir. Yani dünya erişkin nüfusunun %39’u aşırı kilolu, %13’ü obezdir.
Ülkemizde yapılan çalışmalarda kadınların % 20,9’unun obez olduğu görülmektedir. Erkeklerde ise bu oran yüzde 13,7’dir. Toplamda Türkiye’de obezite oranı %17’dir.
Obezite sadece erişkinlerin problemi değildir. Çocuklarda ve ergenlerde obezite oranı 1975 yılında %4 iken, 2016 yılında %18’e yükselmiştir. 2018 yılında dünyada 5 yaş altında 40 milyon çocuk aşırı kilolu ve obezdir.

Obezite teşhisi nasıl konur, beden kitle indeksi nedir?

Obeziteyi belirlemek için, Beden Kitle İndeksi (BKİ, VKİ, BMI) hesaplanır.
BKİ boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının tahmin edilmesinde kullanılmakta, vücutta yağ dağılımı hakkında bilgi vermemektedir.
BKİ, bireyin vücut ağırlığının, boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle hesaplanır.

BKİ=kg/m2

Erişkinler için, Dünya Sağlık Örgütü, BKİ değerlerine göre sınıflandırma yapmıştır:

18,49 altında Zayıf

18,5 ile 24,9 arasında Normal

25 ile 29,9 arasında Kilolu

30 ila 39,9 arasında Şişman (obez)

40’ın üstünde Aşırı şişman (morbid obez)

Örneğin: 157 santimetre = 1.57 metre boyunda ve 66 kilogram birinin beden kitle indeksi

66 / 1.57 x 1.57   =>  66 / 26.8 => Kilolu 2.46

Çocuklar için ise yaş ve cinse göre hazırlanan BKİ persentil eğrileri kullanılır:

  • Persentili 85’den büyük olan çocuklar aşırı kilolu
  • Persentili 90’dan büyük olanlar ise obez olarak sınıflandırılır.

Ayrıca kullanılan diğer tanı yöntemleri, yaşa göre vücut ağırlığı, boya göre ağırlık, deri kıvrım kalınlığının ölçümü ve içerdiği yağ bakımından vücut kompozisyonudur.

Risk faktörleri nelerdir?

Obezitenin en önemli risk faktörleri şunlardır:

  • fiziksel aktivitede azalma
  • beslenme alışkanlıkları
  • yaş
  • cinsiyet
  • eğitim düzeyi
  • evlilik
  • doğum sayısı

Kalıtsal olarak da geçebilen obezite özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hızla yayılmaktadır.

Obezite tedavi edilebilir mi?

Evet, tedavi edilebilir.

Fakat öncelikle obezite oluşmadan korunma daha önemlidir ve bu konudaki bilinç çocukluk çağında başlamalıdır. Bu nedenle aile, okul ve çevre, yeterli ve dengeli beslenme ve fiziksel aktivite konularında bilgilendirilmelidir.

Obezite tedavisinde amaç, gerçekçi bir vücut ağırlığı kaybı hedeflenerek, obeziteyle ilişkili hastalık ve ölüm risklerini azaltmak, bireye yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmak ve yaşam kalitesini yükseltmektir.

Obezite tedavisinde kullanılan yöntemler:

  • tıbbi beslenme (diyet) tedavisien önemli tedavi yaklaşımıdır ve amaç kişinin yeterli ve dengeli beslenmesini sağlayarak bunu alışkanlık kazanmasını sağlamaktır.
  • egzersiz tedavisinin ağırlık kaybını sağlamadaki etkisi halen tartışılmakla birlikte, yağ kitlesini azalttığı ve kas kitlesinin artışına sebep olduğu bilinmektedir. Her gün (haftada en az 5 gün) 30 dakikalık aktivite önerilir. İdeal egzersizlerden biri yürüyüştür.
  • davranış değişikliği tedavisi, yemek yeme ve fiziksel aktivite ile ilgili olumsuz davranışları  azaltmayı ve bunları olumlu yönde değiştirmeyi ve pekiştirmeyi amaçlar.
  • ilaç tedavileri ve cerrahi tedavilerin,kişiye uygunluğu ve sağlayacağı faydalar mutlaka uzman hekimler tarafından değerlendirilmelidir. Öncelikle kişiye zarar vermeyecek şekilde planlanmalıdır. Bu tedaviler, diyet ve egzersiz tedavileri denendikten sonra planlanabilir.

Vücut ağırlığının 6 ayda %10 azalması, obezitenin yol açtığı sağlık sorunlarının önlenmesinde önemli yarar sağlar.

Kaynaklar:

https://www.saglik.gov.tr/TR,11692/obezite.html

https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/obezite

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight

https://www.nhs.uk/conditions/obesity/

Benzer İçerikler