Kanamalar

Kanamalar

Kanama Nedir?

Damar bütünlüğünün bozulması sonucu damardaki kanın dışarı doğru akması durumu kanamalar olarak tanımlanmaktadır. Kanamanın ciddiyeti, kanamanın hızı, vücutta kanın aktığı bölge, kanama miktarı, kişinin fiziksel durumu ve yaşı gibi etmenlere bağlıdır.

Kanamalar Kaç Farklı Şekilde Oluşur?

Kanın dışarı aktığı bölgeye göre 3 farklı şekilde kanama oluşmaktadır. Dış kanamalarda, kanama yaradan vücut dışına doğru oluşurken, iç kanamalarda kanama vücut içine olduğu için gözle görülmemektedir. Doğal deliklerden olan kanamalar ise kulak, burun, ağız, anüs, üreme organlarından olan kanamalardır.

Damar tipine göre ise atardamar, toplardamar ya da kılcal damar kanaması olarak yine 3 farklı şekilde kanama görülmektedir. Atar damar kanamaları kalp atımları ile uyumlu olarak kesik kesik akar ve açık renkli görülürken, toplardamar kanamaları koyu renkli ve sızıntı şeklindedir. Kılcal damar kanaması ise küçük kabarcıklar şeklinde oluşmaktadır. Kanamanın değerlendirilmesi sırasında, şok belirtilerinin izlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Atardamar Kanamalarına Nasıl Müdahale Etmek Gerekir?

Atardamar kanamalarında kan basınç sebebi ile fışkırarak dışarı akmaktadır. Bu nedenle, kısa zamanda çok fazla miktarda kan kaybı meydana gelmektedir. Bu tür kanamalarda öncelikli olarak yapılması gereken, kanayan yer üzerine veya kanayan yere yakın olan bir üst atardamar bölgesine baskı uygulanmasıdır. Vücutta bu amaç için belirlenmiş baskı noktaları, boyunda şah damarı, köprücük kemiği üzeri, koltuk altı ve kolun üst bölümü için kol atardamarı, kasık ve uylukta ise bacak atardamarı baskı yeridir.

Kanamalar İlk Yardımı Nasıl Yapılmalıdır?

Dış Kanamalarda İlk Yardım:

  • İlk yardımcı kendini tanıtmalı, hasta sakinleştirilmeli ve sırt üstü yatırılmalıdır.
  • Hastanın yaşam belirtileri, yara ve kanamanın durumu değerlendirilmelidir.
  • 112 aranarak tıbbi yardım istenmelidir.
  • Kanayan yer üzerine temiz bir bezle bastırılmalı, kanama durmazsa ikinci bir bez koyarak basınç arttırılmalıdır.
  • Gerekirse bandaj ile sararak basınç uygulanmalıdır
  • Kanayan yere en yakın basınç noktasına baskı uygulanarak kanayan bölge yukarı kaldırılmalıdır
  • Çok sayıda yaralının bulunduğu bir ortamda ilk yardım yapacak tek kişi varsa, yaralı bir yere taşınacaksa, uzuv kopması varsa ve/veya baskı noktalarına baskı uygulamak yeterli olmuyorsa turnike uygulanmalıdır. Bu uygulama, kanamanın durdurulamadığı durumlarda başvurulacak en son uygulamadır çünkü uzun süreli turnike uygulanması doku zedelenmesine ya da uzuv kaybına neden olabilir.
  • Kanayan bölge dışarıda kalacak şekilde kişinin üstü örtülmelidir
  • Hastaya şok pozisyona getirilerek dinlendirilmelidir.
  • Turnike gibi yapılan uygulamalar ile ilgili bilgiler hastanın üzerine yazılmalıdır
  • Yaşam bulguları 2-3 dakikada bir sık aralıklarla takip edilmelidir

İç Kanamalarda İlk Yardım Nasıl Yapılmalıdır?

İç kanamalar, şiddetli travma, darbe, kırık, silahla yaralanma gibi sebeplerden dolayı oluşabilir. Hastada şok belirtileri görülebilir. İç kanama şüphesi olan kişilerde aşağıdaki uygulamalar yapılmalıdır:

  • Hastanın bilinci ve yaşam belirtileri değerlendirilmelidir.
  • 112 aranarak tıbbi yardım istenmelidir.
  • Hastanın üzeri örtülerek ayakları 30 cm yukarı kaldırılmalıdır.
  • Hastaya kesinlikle yiyecek ve içecek verilmemelidir.
  • Hasta hareket ettirilmemelidir.
  • Yaşamsal bulguları incelenmeli ve sağlık kuruluşuna sevki sağlanmalıdır.

Hangi Durumlarda Yaralılara Turnike Uygulanmalıdır?

  • Uzuv kopmuşsa
  • Tüm kanama durdurma uygulamaları yetersiz kalıyorsa
  • Yaralının uzun mesafe taşınması gerekiyorsa
  • Çok sayıda yaralının bulunduğu durumda tek ilk yardımcı varsa turnike uygulanmalıdır.

Turnike uygulaması, kanamanın durdurulamadığı durumlarda başvurulacak en son uygulama olmalıdır. Uzun süreli turnike uygulanması doku zedelenmesine ya da uzuv kaybına neden olabilir.

Turnike Uygulamasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

  • Kullanılacak malzemenin genişliği en az 8-10 cm olmalıdır.
  • Turnike uygulanırken ip, tel gibi kesici malzemeler kullanılmamalıdır.
  • Turnike kanama duruncaya kadar tahta, kalem gibi yardımcı malzemeler kullanarak sıkılmalıdır. Kanama durduktan sonra turnike sıkılmaya devam edilmemelidir.
  • Turnike uygulanan bölgenin üzeri örtülmemelidir.
  • Turnike uygulanan saat bir kâğıda yazılmalı ve yaralının üzerine asılmalıdır.
  • Uzun süre turnike uygulaması gerekecekse, 15-20 dakikada bir turnike gevşetilmelidir.
  • Uzuv kopması durumunda kopan bölgeye en yakın deri bütünlüğü bozulmamış bölgeye turnike uygulanmalıdır.
  • Turnike kol ve uyluk gibi tek kemikli bölgelere uygulanabilir, ancak el ve ayağın beslenmesini bozabileceği için önkol ve bacağa uygulanmamalıdır. Uzuv kopması durumunda ön kol ve bacağa da turnike uygulanabilir.

Referanslar:

  1. C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Halk Sağlığına Yönelik Bilgiler. Kanamalarda İlk Yardım. https://sagligim.gov.tr/131-ilk-yardim/273-kanamalarda-ilkyardım.html(Erişim Tarihi: 05.04.2020)
  2. Türk Kızılay. Yetişkinler İçin İlk Yardım. Temel Yaşam Desteği. http://www.ilkyardim.org.tr/yetiskinler-icin-ilk-yardim.html(Erişim Tarihi: 05.04.2020)

Benzer İçerikler