covid uzun dönem etkileri

COVID-19 ve Uzun Dönem Etkileri

COVID-19 ve uzun dönem etkileri

 

Koronavirüs’ün uzun dönem etkileri son zamanlarda daha net ortaya çıkmaya başladı. Resmi rakamlara göre, dünya genelinde 40 milyondan fazla insanı etkileyen, toplamda 1.14 milyondan fazla kişinin ölümüne sebep olan COVID-19 salgını ile ilgili tanı, tedavi ve korunma araştırmaları tüm hızla devam ederken hastalığa yakalanmış kişilerin uzun dönem şikayet ve bulguları da incelenmeye başladı.

 

COVID-19, hastalık şiddetine göre her hastada farklı seyir gösterir. Hastalığı hafif orta şiddette geçiren bireylerde virüsle karşılaşmalarının ardından ortalama 2 hafta içinde iyileşme gözlenir, ciddi hastalarda ise bu süre 6 haftaya kadar uzayabilir.

 

Hastaların %10-15’inde hastalık ciddi şiddette seyrederken, %5’inde ise kritik hastalık durumu gözlenir. Bazı insanlarda bir takım şikayetler haftalar ya da aylar boyunca devam edebilir ya da tekrar edebilir. Sanılanın aksine, bu durum, hastalığı hafif geçiren bireylerde de gözlenebilir. Bu süre zarfında bu bireyler bulaştırıcı değildir. İleri yaştaki hastalar ve bir çok ciddi tıbbi durumu olan hastaların uzayan COVID-19 şikayetleri yaşama olasılığının daha yüksek olduğu düşünülse de genç yaştaki ve altta yatan başka hastalığı olmayan bireylerde de bu durum görülebilir.

 

COVID-19 uzun dönemde hangi şikayetler görülmeye devam etmektedir? 

Uzamış, uzun dönemde en sık görülen şikayetler şu şekilde sıralanabilir:

  • Bitkinlik
  • Öksürük
  • Solunum sıkıntısı
  • Baş ağrısı
  • Eklem ağrısı

 

Uzamış COVID-19 bulguları için risk faktörleri nelerdir?

Uzamış COVID-19 risk faktörlerinin, şu ana kadar yüksek kan basıncı(tansiyon), obezite ve akıl sağlığı problemleri olduğu düşünülmektedir.

Fakat bunların hiçbirinin olmadığı, her yaştan hastada uzamış COVID-19 görülebilir.

 

 

COVID-19 uzun dönem sağlık problemleri riskini artırır mı?

COVID-19 bazı uzun dönem sağlık problemleri riskini artırmaktadır. COVID-19’un etkilediği organ, sistemler ve bu etkilerin sonuçları şu şekildedir:

 

  • Kalp kası hasarı ve kalp yetmezliği
  • Akciğer doku hasarı ve restriktif akciğer hastalıkları
  • Beyin ve sinir sistemi etkileri:
    • Koku kaybı (anozmi)
    • Pıhtı ilişkili olaylar: Pulmoner emboli, kalp krizi, inme, bilişsel bozukluklar, hafıza ve dikkat eksikliği
  • Akıl ve ruh sağlığı etkileri:
    • Kaygı bozuklukları
    • Travma sonrası stres bozukluğu
    • Uyku bozuklukları
  • Kas iskelet sistemi etkileri:
    • Eklem ve kas ağrıları
    • Bitkinlik, yorgunluk hissi

 

Bu bulgu ve hastalıklar bazı hastalarda ve farklı oranlarda görülür. COVID-19 şiddeti, süresi ve sebep olduğu hastalıklar kişilerde farklılık gösterir.

 

Uzamış COVID-19, uzun süreli belirti veren COVID-19 için risk faktörlerinin; yüksek kan basıncı (tansiyon), obezite ve akıl sağlığı bozuklukları olduğu bilinmektedir. Fakat bunların hiçbirinin olmadığı, her yaştan hastada uzamış COVID-19 görülebilir.

 

Ne kadar hastada uzamış COVID-19 belirtileri görülmektedir?

 

Oranlar henüz tam bilinmemekle birlikte, Amerika’da yapılan bir tele-ankete göre 18-35 yaş arası, sağlık durumu iyi olan, COVID-19 tanısı almış bireylerin 5’te 1’i bazı bulguların uzun süre devam ettiğini bildirmiştir.

 

COVID-19 insandan insana bulaşan bir hastalıktır. Kendinizi ve çevrenizi korumak için aşağıdaki önlemlere dikkat etmeye devam etmeniz gerekmektedir.

 

  1. Mümkün oldukça evde kalın. Şikayetleriniz hafif dahi olsa kendinizi izole edin.
  2. Ellerinizi sıklıkla sabun ve su ile 40 saniye boyunca yıkayın ya da alkollü el temizleyicileri kullanın.
  3. Öksürür ya da aksırırken ağzınızı tek kullanımlık mendil ya da dirseğinizle kapatın.
  4. Ellerinizle ağız, burun ve gözlerinize dokunmayın.
  5. Başkalarıyla aranızda en az 1 metre mesafe olmasına özen gösterin.
  6. Kalabalıktan ve kapalı alanlardan uzak durun.
  7. Ağız, burun ve çenenizi kapatacak bir maske kullanın.
  8. Sık dokunulan yüzeyleri temiz tutun ve gerektiğinde dezenfekte edin.

 

Referanslar:

  1. Dünya sağlık örgütü koronavirüs güncelleme no:36 https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/risk-comms-updates/update-36-long-term-symptoms.pdf?sfvrsn=5d3789a6_2
  2. Mayoclinic – Koronavirüs uzun dönem etkileri

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronavirus/in-depth/coronavirus-long-term-effects/art-20490351

 

Anahtar kelimeler:

Koronavirüs

COVID-19

Uzun süreli COVID-19

Öksürük nedenleri

Koku alamama

 

Benzer İçerikler